همه چیز درباره روانشناسی محیطی

سایت آموزشی روانشناسی خانواده ، کودک ، مشاوره جنسی ، مشاوره ازدواج

همه چیز درباره روانشناسی محیطی


روانشناسی محیطی از جمله علومی است که طی سالهای اخیر، به صورت گسترده مورد توجه قرار گرفته است.

اگر چه تحقیقات متعددی در حوزه روانشناسی محیطی وجود دارند که طی دهه هفتاد و هشتاد میلادی انجام شده‌آند، اما تنها حدود یک دهه است که دانش روانشناسی محیطی به صورت گسترده در حوزه های مختلف علوم، مورد توجه و استفاده قرار می‌گیرد.

شاید شما هم احساس کرده باشید که در دفتر بعضی از شرکت‌ها، می‌توان ساعت‌ها در یک جلسه نشست و هیچ احساس بدی هم به ما دست نمی‌دهد. اما در محل دفتر دیگری، بعد از چند دقیقه، احساس می‌کنیم دیگر نمی‌شود در آنجا باقی ماند.

اینها نمونه‌های بسیار کوچکی از موضوعاتی است که در حوزه روانشناسی محیطی یا Environmental Psychology مورد توجه قرار می‌گیرند.

اگر چه تعاریف متعددی از روانشناسی محیطی وجود دارد، اما شاید تعریف ساده و قابل درک آن، تعریف هارولد پروشانسکی باشد.

او حدود ۴۰ سال قبل، کتابی تحت عنوان روانشناسی محیطی : انسانها و چیدمان محیط فیزیکی اطراف آنها (لینک کتاب در آمازون) نوشت و در آن، بخشی از مطالعات و تحقیقات خود را در مورد اثر محیط فیزیکی بر انسانها منتشر کرد. تعریف او از روانشناسی محیطی بسیار ساده است:


روانشناسی محیطی رشته ای است که روابط میان انسانها و محیط‌‌ شان را بررسی می‌کند.

 

از تعریفی که در این حد کلی است، می‌توانید حدس بزنید که روانشناسی محیطی یک حوزه‌ی میان رشته‌ای است و ترکیبی از علوم مختلف را مورد استفاده قرار می‌دهد و همچنین، حوزه‌های متعددی نیز از خدمات این علم استفاده می‌کنند.

شهرداری‌ها در طراحی شهری، از آن استفاده می‌کنند و می‌کوشند شهری دوست‌داشتنی‌تر و آرامش‌بخش‌تر طراحی کنند.

 

در فضاهای آموزشی، با اتکا به دستاوردهای روانشناسی محیطی می‌کوشند چیدمان کلاس‌ها را به شکلی انجام دهند که کارایی محیط آموزشی افزایش یابد.

مقولات مورد بحث در روانشناسی محیطی

خب تا به اینجا شناخت جزئی از روانشناسی محیطی پیدا کردیم و الان هم لازم است که بدانیم روانشناسی محیطی به مطالعه چه موضوعاتی‌ می‌پردازد. مجله بین‌المللی روانشناسی محیطی موضوعات و مقولات زیر را به عنوان زمینه‌ها و حوزه‌های محبوب در این مفهوم در نظر گرفته است:

  1. ارزیابی ساختمان‌ها و چشم‌اندازهای طبیعی
  2. نقشه‌برداری شناختی و شناخت فضایی و موقعیت‌یابی
  3. پیامدهای اکولوژیکی اقدامات و فعالیت‌های انسانی
  4. طراحی و تجربه جنبه‌های فیزیکی محیط‌های کاری، مدارس، خانه‌ها، ساختمان‌ها و فضاهای عمومی
  5. رفتار گردشگری در رابطه با محیط
  6. معنا و مفهوم صورت‌های مختلف سازه‌ها
  7. جنبه‌های رفتاری و روانشناسی مردم و طبیعت
  8. نظریه‌های مکان، دلبستگی مکانی و هویت مکانی
  9. جنبه‌های روانشناسی مدیریت منابع و بحران
  10. درک و مدیریت خطرات زیست‌محیطی
  11. استفاده اجتماعی از فضا

مطلب پیشنهادی: فنگ شویی در معماری و طراحی داخلی چه تاثیری می‌گذارد؟

مهم‌ترین مفهوم‌ها و نظریه‌های روانشناسی محیطی

عمده نظریه‌های روانشناسی محیطی به چگونگی و چرایی اقدامات و فعالیت‌های ما در خصوص محیط پیرامون مربوط‌ می‌شود که به طور کلی‌ می‌توان آن‌ها را در چهار مورد زیر خلاصه کرد.

جبر جغرافیایی

جبر جغرافیایی دلالت بر این دارد که پایه و اساس تمامی تمدن‌ها به فاکتورهای محیطی از جمله توپوگرافی، اقلیم، پوشش گیاهی و دسترسی به آب بستگی دارد. نظریه پردازان در این خصوص باور دارند که افزایش زیاد چالش‌های زیست‌محیطی به نابودی تمدن‌ها منجر خواهد شد و شده است.

بیولوژی اکولوژیکی

چشم‌انداز بیولوژی اکولوژیکی ریشه در نظریه‌های مربوط به پیوستگی بیولوژیکی و جامعه‌شناسی میان ارگانیسم‌ها و محیط پیرامون آن‌ها دارد. بر اساس این نظریه ارگانیسم‌ها به عنوان بخش‌های جدایی ناپذیری از محیط پیرامون خود در نظر گرفته‌ می‌شوند.

رفتار گرایی

رفتار گرایی بیشتر بر مفهوم گفت‌وگو و تبادل نظر تأکید دارد و عنوان‌ می‌کند که هر دو بستر محیطی و شخصی از جمله شخصیت و تجارب برای تعیین رفتار یک فرد حیاتی هستند.

روانشناسی گشتالت

دست آخر هم روانشناسی گشتالت مطرح می‌شود که یکی از جنبه‌های موضوع رفتارگرایی است. با این تفاوت که رفتار گرایان اغلب رفتار را در نظر می‌گیرند اما روانشناسی گشتالت عمدتاً بر روی درک و شناخت متمرکز می‌شود.

 

اصول روانشناسی محیطی

  • چشم اندازه برهمکنشی
  • تحقیق کاربردی میدانی که بر ادغام و یکپارچه‌سازی نظریه و عمل متمرکز شده است.
  • سطوح چندگانه از تجزیه و تحلیل، فردی و اجتماعی
  • چشم‌انداز میان رشته‌ای
  • رویکردهای چند روشی شامل کمی و کیفی
  • رویکرد واقع گرایانه
  • مدل سیستم‌ها
  • تحقیق در محیط طبیعی

استفاده از روانشناسی محیطی در طراحی و معماری

همانطور که ممکن است تا به اینجای بحث حدس زده باشید روانشناسی محیطی چیزهای زیادی برای گفتن در مورد معماری و طراحی کار آمد و گیرا دارد، بر اساس مطالعات صورت گرفته می‌دانیم که مکان‌هایی مانند باغ‌ها و پارک‌های سرسبز با گل‌ها و گیاهان رنگارنگ به مردم کمک‌ می‌کنند که احساس خوبی داشته باشند. علاوه بر این مشخص شده است که داشتن رابطه تنگاتنگ با محیط پیرامون، تاثیر بسیار مثبتی بر افراد خواهد داشت. بنابراین طراحی محیط‌های مشارکتی و فعال، تمرکز و بهره‌وری ما را افزایش می‌دهند.

استفاده از روانشناسی محیطی در ساختمان‌ها هنوز به اندازه کافی رواج نیافته است اما با این حال این حوزه تخصصی در حال رشد و بلوغ است. تعداد روانشناسانی که به حوزه طراحی ساختمان‌ها و فضاها ورود پیدا می‌کنند روز به روز در حال افزایش است.

سخن آخر

اگرچه مفهوم روانشناسی محیطی سالیان سال است که بر زندگی انسان‌ها تاثیر می‌گذارد اما این مفهوم در سال‌های اخیر به عنوان یک حوزه تخصصی گسترش زیادی داشته است. این مفهوم در واقع به بررسی چگونگی و چرایی تعامل و برهمکنش میان مردم و محیط پیرامون‌ می‌پردازد. درک و استفاده از این مفهوم به ما در طراحی فضاهای کارآمد مناسب با اهداف مشخص کمک می‌کند.

۰ ۰
تا كنون نظري ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در فارسی بلاگ ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.